Rwa kulszowa (łac. sciatica) to zespół objawów wywołany podrażnieniem lub uciskiem na nerw kulszowy, który przebiega na odcinku od dolnej części kręgosłupa, przez pośladki aż do nóg. Może objawiać się silnym bólem, zaburzeniami czucia i drętwieniem. Przeczytaj, jak wygląda skuteczne leczenie rwy kulszowej.
Spis treści
Najczęstsze przyczyny rwy kulszowej
Najczęstszą przyczyną pojawienia się rwy kulszowej są postępujące choroby zwyrodnieniowe w obrębie kręgosłupa lub dyskopatie (powszechnie określane jako przepukliny). Zmienione chorobowo krążki międzykręgowe uciskają na korzenie nerwu kulszowego. Analogiczny skutek może wywoływać stenoza, czyli zwężenie kanału, przez który przebiega rdzeń kręgowy oraz kręgozmyk, czyli przemieszczenie się kręgów względem siebie (spondylolisteza).
Ucisk na nerw kulszowy może być wywołany przez zbyt mocno napięty mięsień gruszkowaty odpowiadający za stabilizację miednicy i rotację zewnętrzną nogi. Do problemów z nerwem kulszowym często prowadzą też wypadki i kontuzje kręgosłupa. Ucisk może pojawić się w ciąży lub w wyniku zaburzeń postawy.
Jeśli odczuwasz ból lub drętwienie okolicy lędźwiowej lub podudzi, może to sygnalizować początki rwy kulszowej. Odwiedź poradnię leczenia bólu kręgosłupa w Warszawie. Eksperci wykonają niezbędne badania i zlokalizują przyczynę problemu.
Rwa kulszowa – objawy
Objawy rwy kulszowej są dosyć charakterystyczne, ale ich nasilenie może być zróżnicowane, w zależności od stopnia ucisku na nerw kulszowy. Z reguły pacjenci zgłaszają:
- silny ostry ból rozpoczynający się w dolnej części pleców lub pośladku i promieniujący w dół nogi aż do stopy (ból rwy kulszowej jest potęgowany przez kaszel, kichanie, zmianę pozycji),
- drętwienie i mrowienie nóg oraz stóp,
- osłabienie mięśni nóg, co powoduje problemy z przemieszczaniem się, wchodzeniem i schodzeniem po schodach, niekiedy utrzymaniem równowagi.
Ból nogi od kręgosłupa – czy to zawsze rwa kulszowa?
Przed postawieniem diagnozy lekarz zawsze wykonuje diagnostykę różnicową. Ma ona na celu ustalenie, czy dane objawy faktycznie można przypisać schorzeniu, które wydaje się najbardziej oczywiste. W przypadku rwy kulszowej diagnostyka różnicowa obejmuje przede wszystkim:
- zespół stawu krzyżowo-biodrowego,
- zespół mięśnia gruszkowatego,
- zespół nerwów pośladkowych
- neuropatię cukrzycową,
- zespół ogona końskiego
Precyzyjne postawienie diagnozy umożliwia podjęcie skutecznego leczenia. Jest niezbędne, aby pacjent odczuł trwałą ulgę, a zabiegi przyniosły wymierne rezultaty.
Diagnostyka obejmuje przede wszystkim wywiad z pacjentem, badania fizykalne, a także ocenę wyników badań obrazowych – rentgenowskich, tomograficznych, rezonansu magnetycznego, elektromiografii i przewodnictwa nerwowego.
Ile trwa rwa kulszowa?
U większości pacjentów napady rwy kulszowej trwają od 2 do 12 tygodni. Mrowienie może utrzymywać się nawet do kilku miesięcy.
Rwa kulszowa – leczenie bólu
Wyleczenie rwy kulszowej jest możliwe i wymaga usunięcia ucisku na nerw kulszowy. W tym celu stosuje się przede wszystkim leczenie zachowawcze, czyli spersonalizowaną rehabilitację. Często jednak w pierwszej kolejności należy dążyć do wyeliminowania bólu, ponieważ pacjent może nie być w stanie wykonać zaleconych ćwiczeń.
Leczenie farmakologiczne
Farmakoterapia nie usuwa przyczyny dolegliwości, ale może przejściowo poprawić komfort życia pacjenta. W tym celu podaje się leki przeciwbólowe, leki spazmolityczne (rozluźniające mięśnie), neuropatyczne i przeciwzapalne.
Blokady na rwę kulszową – blokada zewnątrzoponowa vs korzeniowa
Blokada zewnątrzoponowa (Epidural steroid injection, ESI) polega na podaniu pacjentowi silnego leku przeciwzapalnego w formie zastrzyku do przestrzeni otaczającej worek oponowy (do kanału kręgowego). Prowadzi to do obniżenia dolegliwości bólowych, złagodzenia stanu zapalnego i poprawia ruchomość stawów. Anestezjolodzy wykonują ten zabieg bez konieczności używania promieni RTG. Zabieg blokady zewnątrzoponowej na rwę kulszową działa na szeroki obszar.
Blokadę korzeniową (Selective Nerve Root Block, SNRB) podaje się w bliskości uciśniętego korzenia nerwowego. Wyróżnia ją punktowy zasięg działania – niweluje sygnał bólowy z konkretnego nerwu i unerwionego przez niego obszaru. Wymaga bardzo dużej precyzji, dlatego SNRB zawsze przeprowadza się pod kontrolą aparatury obrazowej, najczęściej USG.
Interwencję anestezjologiczną zalecamy wtedy, gdy farmakoterapia nie przynosi ulgi, a z uwagi na nasilenie dolegliwości bólowych pacjent nie jest w stanie realizować fizjoterapii.
Kriolezja kręgosłupa
Zabieg kriolezji kręgosłupa jest małoinwazyjny i polega na zamrożeniu nerwu odpowiedzialnego za przewodzenie impulsu bólowego przy użyciu specjalnej kriosondy emitującej niską temperaturę (do -70⁰C). Poprawa ma charakter przejściowy i trwa od kilku do kilkunastu miesięcy. Po tym czasie nerw się regeneruje.
Fizjoterapia i kinesiotaping
Użycie taśm oraz aktywna praca pacjenta pozwalają przywrócić prawidłowe funkcjonowanie nerwu kulszowego. W tym celu wykorzystuje się m.in. terapię manualną, neuromobilizację, trening funkcjonalny, ćwiczenia Mc Kenziego i zabiegi fizykalne.
Leczenie operacyjne
W ciężkich przypadkach, kiedy mniej inwazyjne metody nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, niezbędne może okazać się wykonanie zabiegu operacyjnego. Musi być on dopasowany do przyczyny dolegliwości bólowych. Przykładami operacji są foraminotomia, czyli poszerzenie otworu międzykręgowego oraz mikrodiscektomia – usunięcie fragmentu przepukliny dysku uciskającego na nerw kulszowy. Operacja powinna być rozważana jedynie w ciężkich przypadkach lub niepoddających się leczeniu rehabilitacyjnemu powyżej 6 miesięcy.