Ból kolan występujący w różnego rodzaju chorobach zwyrodnieniowych lub w związku z urazami może skutecznie ograniczyć mobilność i obniżyć jakość życia pacjenta. Aby zredukować dolegliwości bólowe, coraz częsciej stosuje się kriolezję. To małoinwazyjna metoda leczenia przewlekłego bólu, która polega na precyzyjnym zamrożeniu nerwu czuciowego odpowiedzialnego za odczuwanie bólu. Przeczytaj, kiedy stosuje się kriolezję i jakich efektów możesz oczekiwać?

Na czym polega kriolezja kolana?

Kriolezja (inaczej krioanalgezja lub krioneuroliza) polega na zamrożeniu nerwu odpowiedzialnego za przekazywanie impulsów nerwowych. Dzięki kriolezji pacjent nie musi sięgać po klasyczne leki przeciwbólowe, które w nadmiarze mogą być szkodliwe.

Dzięki wykorzystaniu usg i kriosondy możliwe jest precyzyjne dotarcie do rejonu dotkniętego bólem. Dwutlenek węgla rozpręża się w układzie zamkniętym urządzenia, a końcówka sondy generuje temperaturę około -70⁰C. Niska temperatura uszkadza osłonkę mielinową, uniemożliwiając przewodzenie bólu.

Zaletą krioneurolizy jest jej mało inwazyjny charakter. Podczas zabiegu wykonuje się kilka nakłuć w znieczuleniu miejscowym. Nie ma jednak konieczności przecinania skóry i zakładania szwów. W rezultacie pacjent nie zostaje w placówce medycznej, nie podaje mu się też znieczulenia ogólnoustrojowego (narkozy). Po ocenie stanu zdrowia może udać się do domu.

Przewagą kriolezji nad metodami operacyjnymi jest jej czasowy i odwracalny charakter. Efekty zamrożenia nerwu utrzymują się od kilku miesięcy do nawet 2 lat. Po tym czasie nerw czuciowy może na nowo przewodzić sygnał bólowy, ponieważ osłonka mielinowa odtwarza się. Jeśli po tym czasie ból powróci, można rozważyć ponowne zastosowanie kriolezji.

Kiedy wykonuje się zabieg kriolezji kolana?

Kriolezja kolana jest zalecana wtedy, gdy farmakoterapia w postaci leków przeciwbólowych lub opioidów przynosi zbyt małe efekty lub też jej potencjalne skutki uboczne nie są akceptowane przez pacjenta. Do najczęstszych wskazań należy wymienić:

Wykonanie kriolezji kolana rekomenduję w sytuacji, kiedy dolegliwości bólowe utrudniają wstawanie, chodzenie, pracę lub przeszkadzają we śnie. Przed zabiegiem kriolezji wykonuje się tzw. blokadę diagnostyczną. Polega ona na podaniu krótko działającego leku znieczulającego (np. lidokainę) w miejsce podejrzewane o wywoływanie bólu. Jeśli blokada spowoduje zanik bólu, istnieje duże prawdopodobieństwo, że kriolezja zadziała podobnie, ale znacznie dłużej.

Jak się przygotować do kriolezji?

Sam zabieg krioanalgezji nie wymaga wcześniejszych przygotowań ze strony pacjenta. Przed kriolezją pacjent powinien jednak poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, ponieważ może pojawić się potrzeba ich zmiany lub czasowego wstrzymania przyjmowania. Jeśli pacjent miał wykonywaną diagnostykę obrazową w miejscu występowania bólu (np. RTG, USG, tomografia komputerowa), warto zabrać ze sobą najnowsze zdjęcia.

Jak wygląda zabieg kriolezji kolana?

Zabieg kriolezji trwa około 30-40 minut i jest przeprowadzany w znieczuleniu miejscowym, ambulatoryjnie. Pierwszym krokiem jest dezynfekcja znieczulanego miejsca. Następnie lekarz wprowadza sondę pod kontrolą USG. W ten sposób możliwa jest precyzyjna kontrola położenia głowicy względem nerwów i innych tkanek.

W zależności od rejonu objętego zabiegiem krioneuroliza może być przeprowadzona w jednym lub kilku punktach. Po jej zakończeniu pacjent przez kilkanaście minut odpoczywa, a następnie może samodzielnie wrócić do domu. W dniu zabiegu zaleca się rezygnację z kierowania samochodem i intensywnego wysiłku fizycznego.

Krioterapia na ból kolan – czego możesz oczekiwać?

Prawidłowo przeprowadzona krioneuroliza potrafi znacząco zminimalizować odczucia bólowe (nawet o 60% względem stanu sprzed zabiegu). Czynności takie jak chodzenie, wstawanie, wchodzenie po schodach, bieganie, jazda na rowerze przestają powodować dyskomfort.

Kriolezja jest zabiegiem bardzo precyzyjnym i ma na celu uszkodzenie gałązki nerwowej przewodzącej ból. Średnica tworzącej się kuli lodowej osiąga zazwyczaj około 4–5 mm, dlatego kriosondę umieszcza się w odległości 3-5 mm od celu.

Należy pamiętać, że kriolezja nie prowadzi do odbudowy uszkodzonej tkanki chrzęstnej i nie cofa zmian zwyrodnieniowych. Pozwala jednak pacjentowi na aktywne uczestniczenie w fizjoterapii i zwiększa komfort życia na co dzień. Jest to szczególnie istotne w okresie oczekiwania na operację oraz po operacji.

Czy istnieją przeciwwskazania do kriolezji?

Kriolezja kolana jest zabiegiem uważanym za bezpieczny. Nie przeprowadza się go jednak u osób:

Po wykonaniu zabiegu możliwe jest występowanie przejściowych objawów jak drętwienie, obrzęk lub tkliwość tkanki. Z reguły ustępują one samoistnie w ciągu kilku dni.